KWALITEITSINDICATOREN BEHANDELING HERSENTUMOREN

Kwaliteitsmonitoring is een belangrijke voorwaarde om de beste zorg voor elke patiënt in kaart te brengen en te blijven verbeteren. Dr. Dimitri Vanhauwaert, neurochirurg in campus Rumbeke, stelde een reeks kwaliteitsindicatoren op voor de behandeling van gliomen, het meest voorkomende soort hersentumoren. Tot nu toe waren er, ook internationaal, weinig kwaliteitsindicatoren beschikbaar om de zorg voor patiënten met gliomen te onderzoeken. De gepubliceerde lijst bevat indicatoren voor diagnose, behandeling, follow-up en overleving.

KWALITEITSINDICATOREN BEHANDELING HERSENTUMOREN

Kwaliteitsmonitoring is een belangrijke voorwaarde om de beste zorg voor elke patiënt in kaart te brengen en te blijven verbeteren. Dr. Dimitri Vanhauwaert, neurochirurg in campus Rumbeke, stelde een reeks kwaliteitsindicatoren op voor de behandeling van gliomen, het meest voorkomende soort hersentumoren. Tot nu toe waren er, ook internationaal, weinig kwaliteitsindicatoren beschikbaar om de zorg voor patiënten met gliomen te onderzoeken. De gepubliceerde lijst bevat indicatoren voor diagnose, behandeling, follow-up en overleving.

Voor heel wat soorten tumoren bestaat al een lijst met kwaliteitsindicatoren. De overheid beschikt via de verplichte kankerregistratie en via de ziekenfondsen over heel wat gezondheidsgegevens en regelmatig worden die gebruikt om kwaliteitsindicatoren te toetsen. De Stichting Kankerregister speelt daarbij een belangrijke rol. Die verzamelt gegevens over alle nieuwe kankerdiagnoses in België en de follow-up ervan. “Voor gliomen was er nog een hiaat, ook op internationaal niveau”, legt dr. Dimitri Vanhauwaert uit. “De gegevens zijn beschikbaar, maar een analyse ervan op kwaliteitsniveau ontbrak. Nochtans zijn kwaliteitsindicatoren ook voor hersentumoren extreem belangrijk. Ze geven aan of de zorg volgens de richtlijnen gebeurt. De praktijk wordt getoetst aan de gangbare guidelines. Zo krijg je als zorginstelling of behandelaar inzicht in de kwaliteit van de zorgverlening. Waar het goed gaat, krijg je als ziekenhuis bevestiging. Maar je krijgt ook werkpunten en opportuniteiten tot verbetering te zien. Herhaalde metingen brengen de progressie in kaart.”

“Dankzij indicatoren krijg je als zorginstelling inzicht in de kwaliteit van de zorgverlening.”

ONDERZOEKSPROJECT Het gebrek aan een literatuur rond kwaliteitsindicatoren in de neuro-oncologie en de schaarse buitenlandse intiatieven triggerden dr. Vanhauwaert om zelf in actie te schieten. Samen met het Kankerregister, prof. Boterberg uit Gent en prof. De Vleeschouwer uit Leuven zette hij een project op poten om kwaliteitsanalyse te verrichten bij alle Belgische ziekenhuizen, uiteraard op geanonimiseerde wijze. Dat werd meteen het onderwerp voor het doctoraat dat dr. Vanhauwaert nu aan het afronden is. Een eerste fase van het onderzoeksproject mondde uit in een consensus binnen een uiteenlopend panel aan experten. “In totaal bogen zeventien professionals (waaronder ook specialisten uit ons ziekenhuis) zich hierover, vanuit hun eigen knowhow en expertise; neurochirurgen, oncologen, radiotherapeuten, neurologen, radiologen, anatomopathologen en specialisten nucleaire geneeskunde. Samen vertaalden we alle wetenschappelijke guidelines over gliomen naar een reeks van 47 kwaliteitsindicatoren. Die zijn bruikbaar in de Belgische context, maar hebben ook heel wat internationaal potentieel”, benadrukt dr. Vanhauwaert. Dit wetenschappelijk onderzoek werd recent gepubliceerd in the Journal of Neuro-Oncology.

NULMETING De opgestelde kwaliteitsindicatoren benaderen de zorg in verband met hersentumoren vanuit een breed perspectief. Het gaat bijvoorbeeld om het aantal patiënten dat, zoals de richtlijn het voorschrijft, binnen de 48 uur na een tumorresectie een MRI krijgt. Of om het aandeel van de geopereerde patiënten dat op basis van de weefseldiagnose, binnen het juiste tijdsvenster de meest geschikte behandeling met radio- en/of chemotherapie krijgt.

In een volgende fase van het onderzoek worden gezondheidsgegevens uit verschillende overheidsdatabanken door het Kankerregister geanalyseerd om deze kwaliteitsindicatoren te berekenen. “Niet elke indicator zal ook meetbaar blijken”, zegt de neurochirurg. “We vermoeden dat de beschikbare gegevens zullen toelaten om zo’n twee derde van de kwaliteitsindicatoren te meten.” De resultaten worden gebundeld in geanonimiseerde volume-outcome curves en geprojecteerd ten opzichte van een voorafbepaald target. Elk centrum krijgt vervolgens zijn eigen specifieke resultaten. Die beschouwen we als een soort nulmeting, niet om te oordelen, maar om opportuniteiten voor verbeteringen in de zorg voor patiënten met hersentumoren in kaart te brengen.

“We willen data ook zelf tracken, bijhouden en analyseren.”

PERFORMANT MEDISCH DOSSIER Beschikbare cijfers die nu geanalyseerd worden, gaan over geregistreerde tumoren tot 2019. De resultaten zullen vermoedelijk in 2023 gepubliceerd worden. Die realiteit is dan al wat gedateerd, maar het blijft relevante en nuttige informatie. Toch zou het nog interessanter zijn om korter op de bal te spelen. En dat is precies wat dr. Vanhauwaert met zijn team binnen AZ Delta wil doen. “We willen data ook zelf tracken, bijhouden en analyseren op een realtimedashboard, zodat we meteen inzicht krijgen. Indicatoren die vandaag niet meetbaar zijn op populatieniveau vanuit het Kankerregister willen we bovendien zelf toevoegen aan onze database, zoals het volume resttumor na een operatie of de dosis straling op kritische structuren (zoals bijvoorbeeld de oogzenuwen) in de nabijheid van het bestraalde tumorbed.

Onze drang om, zeker op het vlak van kwalitatieve zorg, vooruitstrevend te zijn, vraagt inspanningen, maar we zijn met heel ons team bereid om die taak op te nemen. Het IT-team en de datamanagers worden essentiële schakels in deze interne oefening. Daarvoor werken we nauw samen met RADar, het leer- en innovatiecentrum van AZ Delta. Een performant medisch dossier en een sterke automatisatie in het databeheer binnen ons ziekenhuis zullen evenwel heel wat kansen bieden om onze positie als regionaal verankerde zorginstelling op het niveau van universitaire ziekenhuizen te verstevigen.”

MEER WETENSCHAPPELIJKE INFO Vanhauwaert D., Sweldens C., Du Four S. et al., Quality indicators in neuro-oncology: Review of the literature and development of a new quality indicator set for glioma care through a two-round Delphi survey, Journal of Neuro-Oncology, 157, pages 365–376, 16 februari 2022

MEER INFO Dr. Dimitri Vanhauwaert 051 23 74 46 dimitri.vanhauwaert@azdelta.be Auteur: Stephanie Demasure Foto: Marc Wallican